ถั่วเน่า

หมักดองจากถั่วเหลืองจนได้กลิ่นรสอูมามิเข้มข้น เค็มหอม เมื่อปิ้งไฟจะหอมชวนหิวคล้ายกลิ่นมิโสะย่าง ใช้เป็นเครื่องปรุงแทนกะปิและน้ำปลาในชุมชนที่ห่างทะเล

อุดมด้วยโปรตีนจากพืชและโพรไบโอติกจากการหมัก ช่วยย่อยอาหาร แต่มีโซเดียมสูงควรทานพอเหมาะ (ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การแพทย์)

ถั่วเน่าคือเต้าเจียวแห่งล้านนาและรากเหง้าร่วมของครัวไทใหญ่ ยูนนาน และพม่า ที่ต่างมีถั่วเหลืองหมักเป็นหัวใจของรสนัว สำหรับชุมชนที่ห่างทะเล ถั่วเน่าทำหน้าที่แทนกะปิและน้ำปลาโดยสมบูรณ์ และเป็นอาหารขบเคี้ยวและเครื่องปรุงของแม่ฮ่องสอนมาช้านาน