น้อยหน่าพระที่นั่งเย็น

น้อยหน่าพระที่นั่งเย็นผูกกับประวัติศาสตร์เมืองลพบุรีสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เชื่อกันว่าพันธุ์นี้เข้ามาในแผ่นดินไทยผ่านพ่อค้าชาวตะวันตกที่เดินทางมาค้าขายและติดต่อราชสำนักในยุคนั้น และนิยมปลูกในเขตพระที่นั่งเย็นริมทะเลชุบศร ซึ่งเป็นเขตพระราชฐานสำหรับประทับพักผ่อน จึงได้ชื่อว่าน้อยหน่าพระที่นั่งเย็น ด้วยเนื้อฟูหวานหอมเป็นเอกลักษณ์ ทำให้เป็นผลไม้ที่ขึ้นชื่อของเมืองมาช้านาน ต่อมาเมื่อเมืองเติบโตและพื้นที่สวนถูกแทนที่ด้วยชุมชน พันธุ์แท้ก็เกือบเลือนหาย กระทั่งราวปี 2559-2560 กลุ่มเกษตรกรและหน่วยงานท้องถิ่นได้ร่วมกันอนุรักษ์และขยายพันธุ์อีกครั้ง ปลูกแบบปลอดสารเพื่อรักษารสชาติดั้งเดิม คืนน้อยหน่าตำนานเมืองพระนารายณ์กลับสู่ตลาดของฝากลพบุรีในปัจจุบัน

เลือกผลที่ตาห่างและนูนเต็ม ร่องตาเริ่มแยกออกจากกันแสดงว่าสุกกำลังกิน ผิวออกเขียวนวลไม่ดำคล้ำ กดเบา ๆ แล้วนุ่มมือเล็กน้อย ผลหนักมือแปลว่าเนื้อแน่น หลีกเลี่ยงผลที่แข็งมากเพราะยังดิบ หรือช้ำดำเพราะสุกงอมเกิน ควรเลือกผลที่ยังไม่แตกเพื่อเก็บได้นานขึ้น

น้อยหน่าสุกเร็วและช้ำง่าย ถ้ายังไม่สุกให้บ่มในอุณหภูมิห้องจนตานูนแยกแล้วค่อยกิน เมื่อสุกได้ที่ให้เก็บช่องผักในตู้เย็นและกินภายใน 2-3 วัน ไม่ควรวางซ้อนทับกันเพราะเนื้อบอบบาง หากเนื้อมากเกินกินไหวให้ตักเนื้อแยกเมล็ดแช่แข็งไว้ปั่นหรือทำของหวานภายหลัง