ข้าวเม่า

ข้าวเม่าผูกพันกับวิถีทำนาของอีสานและภาคอื่นของไทย เป็นการนำข้าวอ่อนในนามาแปรเป็นขนมก่อนถึงฤดูเก็บเกี่ยวจริง สะท้อนความผูกพันของคนกับต้นข้าวและการขอบคุณแม่โพสพผู้ให้ผลผลิต

ในหลายชุมชนอีสาน การทำข้าวเม่าเป็นกิจกรรมร่วมกันของหมู่บ้านในช่วงข้าวออกรวง และนำไปทำบุญถวายพระ เป็นทั้งของกินและพิธีกรรมที่บอกฤดูกาลของท้องนา

เลือกที่เมล็ดแบนนุ่มสีเขียวนวล หอมกลิ่นข้าวใหม่ชัดเจน ยังชื้นไม่แห้งกระด้าง ถ้าเมล็ดแข็งกระด้างหรือหมดกลิ่นหอมแสดงว่าเก่าแล้ว

เป็นขนมสดตามฤดูที่เก็บได้ไม่นาน ควรกินให้หมดขณะยังสดใหม่ ถ้าคลุกมะพร้าวน้ำตาลแล้วยิ่งควรกินทันทีเพราะจะบูดง่าย

ทำจากข้าวใหม่ในฤดูเก็บเกี่ยว เป็นของทำบุญขอบคุณแม่โพสพและเฉลิมฉลองผลผลิตข้าวใหม่ของอีสาน