สูตรของกินเล่นไทยทำเอง

สูตรมาตรฐานข้าวแต๋นลำปาง-แพร่ ตามตำรับที่สืบทอดในบ้านทำข้าวแต๋นภาคเหนือ

สูตรข้าวต้มมัดพื้นบ้านกลาง-ทั่วไป ข้าวเหนียวนึ่งห่อไส้กล้วยสุกกับน้ำตาล ตำรับครัวไทยที่ทำกันในบ้านเรือน

สูตรขนมจากพื้นบ้านภาคใต้ ขนมนึ่งใบจากที่ชุมชนทำติดต่อกันหลายชั่วอายุคน ไส้หวานมันจากถั่วดำกับกะทิ

ตำรับขนมตาลภาคกลางที่บันทึกในตำราขนมไทยสายหัวป่าก์ เนื้อนึ่งกะทิกับถั่วเขียวกวน

ตำรับฝอยทองสายโปรตุเกส-อยุธยา จากตำนานท้าวทองกีบม้า (มารี กีมาร์) ผู้นำวิชาขนมไข่มาสู่ราชสำนักไทยสมัยแผ่นดินนารายณ์

ตำรับทองหยิบสายราชสำนัก-ชาววัง ที่บันทึกในตำราขนมไทยสมัยรัชกาลที่ 1 (แม่ครัวหัวป่าก์) สืบมาสู่ย่านหัวหมาก-ท่าอิฐ

สูตรมรดกล้านนา — กวนแป้งข้าวเหนียวกับน้ำตาลโตนดบนเตาฟืนจนข้นเหนียวเป็นเงา สืบทอดในครัวเรือนลำพูน-แพร่ ใช้ในงานบุญและเป็นของฝาก

สูตรพื้นบ้านเหนือ-อีสาน — ข้าวเหนียวนึ่งกวนกับน้ำตาลอ้อยแล้วบรรจุกระบอกไม้ไผ่เผาบนถ่านไฟ ขนมงานบุญและของฝากตลาดนัดมาแต่โบราณ

สูตรล้านนาดั้งเดิม — เครื่องแกงพริกกับสมุนไพรล้านนา (ตะไคร้ ข่า กระชาย ใบมะกรูด) คลุกเนื้อหมูสับยัดไส้กรองแล้วเผา-ย่างบนถ่าน เป็นของเด่นงานบุญและตลาดเหนือทุกจังหวัด

สูตรไทยกลางโบราณ — แป้งข้าวกะทิเทลงเบ้าร้อน ราดหน้ากะทิ ครอบจนสุกเป็นครึ่งวงกลม เครื่องหน้าตามท้องถิ่น ทั้งหวาน (ไข่หวาน) และเค็ม (หมู กุ้ง ต้นหอม)

สูตรมรดกชุมชนหนองมน ชลบุรี — ข้าวหลามตะวันออกที่ปิดท้ายด้วยสังขยานึ่งด้านบนกระบอกไผ่ ของฝากขึ้นชื่อของตลาดหนองมนมาแต่ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง

สูตรชุมชนบ้านพร้าว อำเภอวัฒนานคร สระแก้ว — สายเลือดลาวที่ตั้งถิ่นฐานตะวันออก เผากระบอกไผ่บนถ่านนานสามชั่วโมงจนข้าวเหนียวมะพร้าวเข้ากัน แล้วหยอดสังขยากะทิไข่ลงช่วงท้าย เป็นของฝากขึ้นชื่อของวัฒนานคร

สูตรพื้นบ้านล้านนารับอิทธิพลครัวจีนฮ่อผ่านเส้นทางค้าจากพม่า ชื่อข้าวซอยมาจากคำว่ากุ๋ยเตี๋ยวซอย (เส้นก๋วยเตี๋ยว) ของจีนแต้จิ๋ว-จีนฮ่อ

สูตรขนมไทยโบราณภาคกลาง ใช้น้ำปูนใสนวดกับแป้งแล้วพักข้ามคืนให้เนื้อใสนุ่มเหนียว นิยมทำในงานบุญและงานแต่งรุ่นเก่า

สูตรขนมหวานรับอิทธิพลโปรตุเกสสมัยอยุธยา ตำราครัวท้าวทองกีบม้า (มารี กีมาร์ ดึ ปีญา) ผู้วางรากขนมทองหยิบ ฝอยทอง ทองหยอดของไทย

สูตรของฝากแม่ฮ่องสอน แปรรูปแผ่นข้าวซอย (แผ่นก๋วยเตี๋ยวข้าวจ้าว) ทอดพองกรอบแล้วเคล้าน้ำอ้อยเคี่ยวข้น โรยงา ตัดเป็นชิ้นพอคำ

ของดีเมืองลำปาง-แพร่ — หนังหมูชั้นมันลวกแล้วตากแห้งก่อนทอดสองรอบให้พองฟู เป็นวิธีดั้งเดิมของภาคเหนือตอนล่าง ขายทั่วตลาดเช้าและเป็นของฝากคู่บ้านคู่เมือง กินคู่ข้าวเหนียวนึ่งและน้ำพริกหนุ่ม

เมนูประจำวันสำคัญของล้านนา น้ำเงี้ยวคือน้ำแกงสีแดงเข้มเปรี้ยวนำ หอมปลาแห้งย่างและดอกเงี้ยว สืบทอดจากร้านเก่าแก่ย่านวัดเกตุเชียงใหม่ ปัจจุบันมีทั้งสายน้ำใสและสายน้ำข้นใส่มะเขือเทศ

สูตรไทยใหญ่-ล้านนาที่สืบทอดในครัวเรือนเชียงใหม่-แม่ฮ่องสอน ชื่อ อ่อง มาจากภาษาไทใหญ่ ลักษณะเด่นคือเนื้อข้นแบบเครื่องแกงผัด สีแดงสดจากพริกแห้งเจียวน้ำมัน กินคู่ผักสดและแคบหมู

อาหารประจำบ้านล้านนาแท้ — พริกหนุ่มคือพริกที่เก็บก่อนสุกงอมช่วงปลายฤดูฝนต่อเข้าฤดูหนาว ภาคเหนือย่างบนเตาถ่านแล้วโขลกเนื้อหยาบ ๆ กินคู่แคบหมูข้าวเหนียว แบบเก่าของแม่ฮ่องสอนใช้น้ำปู๋แทนน้ำปลา

ของดีเมืองน่าน — หนังปองคือหนังหมูหรือหนังควายติดชั้นมันทอดให้พองฟู แบบดั้งเดิมของน่านนิยมหนังหนากว่าแคบหมูทั่วไป เค็มกลมกล่อม กินคู่น้ำพริกหนุ่มและข้าวเหนียว เป็นของฝากตลาดเช้าของจังหวัดน่านมาแต่เดิม