Northeastern Thailand
ของกินเล่นภาคอีสาน
แซ่บนัว ครัวที่ราบสูง
ที่ราบสูงโคราชกว้างใหญ่คือครัวแห่งรสแซ่บและปลาแดกนัว ของกินเล่นอีสานเกิดจากภูมิปัญญาถนอมอาหารในถิ่นแล้ง ทั้งของหมัก ของปิ้งย่าง และข้าวเหนียวสารพัดรูปแบบ
20/20 จังหวัดของอีสานอีก 27 รายการเป็นขนมของทั้งภาค (ไม่ระบุจังหวัด)
แหนมใบมะยมร้านสมพรแหนมหมูหมักห่อใบมะยมเป็นลูกเล็ก ๆ ของร้านสมพร อำเภอเมืองอำนาจเจริญ รสเปรี้ยวนุ่มหอมกลิ่นใบมะยมเฉพาะตัว ทอดทานกรอบนอกนุ่มใน เป็นของฝากขึ้นชื่อของจังหวัดขนมทองม้วนสมุนไพรบ้านขามทองม้วนไข่ม้วนบางกรอบสูตรพิเศษของกลุ่มแม่บ้านบ้านขาม อำเภอเมืองหนองบัวลำภู แป้งหอมสมุนไพรบ้าน หวานหอมกำลังดี เป็นของฝากนำส่งของจังหวัดเนื้อแห้งรสเด็ดอำนาจเจริญเนื้อวัวหั่นบางหมักเครื่องเทศแล้วตากหรืออบแห้ง รสเด็ดเค็มหวานเผ็ดนิด ๆ เคี้ยวเนื้อนุ่มหอม เป็นผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นของอำเภอเมืองอำนาจเจริญเอ็นวัวทอดกรอบบ้านโนนเมืองเอ็นวัวต้มสุกหั่นชิ้นเล็กทอดน้ำมันท่วมจนพองกรอบ ปรุงรสเค็มเผ็ดนิด ๆ ของกินเล่นเคี้ยวเพลินของกลุ่มแม่บ้านบ้านโนนเมือง อำเภอเมืองหนองบัวลำภูมันเพามันแกวหวานที่ปลูกบนหาดทรายริมแม่น้ำโขงหลังน้ำลด ชาวริมโขงเรียก "มันเพา" หัวกรอบหวานฉ่ำเป็นพิเศษ ขายคึกคักริมทางช่วงหน้าหนาวปลายปีมันแกวหัวมันแกวสดกรอบหวานฉ่ำน้ำ ปอกกินเปล่าหรือจิ้มพริกเกลือ ของกินเล่นคลายร้อนคลายหนาวของอีสาน โดยเฉพาะมันแกวบรบือ-กุดรัง มหาสารคาม ที่ได้ขึ้นทะเบียน GIโก๊ไข่ (ไข่เต่าทอด)ขนมอีสานเชื้อสายจีนแป้งแผ่นบางห่อไส้ถั่วเหลืองอบหวาน ปั้นเป็นรูปเต่าตัวเล็กแล้วทอดน้ำมันท่วมจนเหลืองกรอบ เครื่องหอมประจำตรุษจีนของตลาดเก่าอีสานดักแด้ทอดดักแด้จากตัวไหมทอดกรอบ ปรุงเกลือพริกไทย มันหอมเหมือนถั่ว ของกินเล่นที่ผูกกับวิถีปลูกหม่อนเลี้ยงไหมของสุรินทร์ข้าวโป่งบ้านสีแก้วแผ่นข้าวเหนียวตำผสมไข่และน้ำอ้อย ตากแดดแล้วปิ้งไฟให้พองกรอบ ขนมพื้นบ้านที่บ้านสีแก้ว ร้อยเอ็ด ทำสืบทอดเป็นสินค้าชุมชนจักจั่นทอดจักจั่นทอดกรอบทั้งตัว ปรุงเกลือกระเทียม มันหอมคล้ายกุ้งแห้ง ของกินเล่นตามฤดูร้อนที่จักจั่นลอกคราบออกมาปลาซิวทอดปลาซิวตัวเล็กคลุกแป้งทอดกรอบทั้งตัว กินได้ทั้งก้าง เค็มมันหอม ของกินเล่นและกับแกล้มจากปลาแม่น้ำลำห้วยอีสานกุ้งฝอยทอดกุ้งฝอยน้ำจืดตัวเล็กชุบแป้งทอดเป็นแพกรอบ หวานมันจากกุ้งสด ของกินเล่นและกับแกล้มยอดนิยมของครัวอีสานริมน้ำปลาแดดเดียวปลาน้ำจืดหมักเกลือแล้วตากแดดเพียงวันเดียว ทอดจนหนังกรอบเนื้อหอม กับข้าวและของฝากที่เก็บง่ายของครัวอีสานแคบควายหนังควายต้มตากแล้วทอดจนพองกรอบ เคี้ยวหนึบกรอบ กินแกล้มส้มตำและน้ำพริก ของกินเล่นและกับแกล้มพื้นบ้านของอีสานเนื้อแดดเดียวเนื้อวัวหมักเครื่องแล้วตากแดดจนหมาด ทอดจนหอมนอกนุ่มใน รสเค็มหวานเคี้ยวเพลิน ของแกล้มและของฝากคู่ครัวอีสานจิ้งหรีดทอดจิ้งหรีดทอดกรอบคลุกเกลือหรือซีอิ๊ว เค็มมันเคี้ยวเพลิน แหล่งโปรตีนพื้นบ้านอีสานที่ปัจจุบันเลี้ยงในฟาร์มขายทั้งปีตั๊กแตนทอดตั๊กแตนปาทังก้าทอดกรอบคลุกเกลือ เนื้อกรอบมันหอม เป็นของกินเล่นและของแกล้มพื้นบ้านที่พบทั่วตลาดอีสานแมงกินูนด้วงกินูน (แมงอีนูน) ที่ออกช่วงต้นฤดูฝน คั่วหรือทอดคลุกเกลือ หอมมันเป็นของกินเล่นตามฤดูกาลที่ชาวอีสานรอคอยหนอนไม้ไผ่ทอดหนอนไม้ไผ่ทอดกรอบคลุกเกลือ ตัวขาวกรอบนอกนุ่มใน รสมันหอม เป็นแมลงกินได้ยอดนิยมที่คนเรียกติดปากว่ารถด่วนข้าวจี่ข้าวเหนียวปั้นก้อนทาเกลือ ปิ้งไฟจนหอม ชุบไข่แล้วปิ้งซ้ำจนเหลืองกรอบ ของกินเล่นยามเช้าและขนมประจำบุญเดือนสามของอีสานข้าวโป่งแผ่นข้าวเหนียวตำผสมไข่และน้ำอ้อย โรยงา แผ่แล้วปิ้งไฟจนพองกรอบ หวานหอมกรุบ ขนมพื้นบ้านอีสานที่ทำกันในหมู่บ้านข้าวเม่าทอดกล้วยสุกหุ้มข้าวเม่าคลุกกะทิ ทอดจนกรอบนอกหนึบใน หวานหอม เป็นขนมทอดของกินเล่นที่พบทั่วตลาดอีสานข้าวเกรียบว่าวแผ่นข้าวเหนียวกลมใหญ่ปิ้งไฟจนพองกรอบ ทาน้ำอ้อยโรยงา หวานหอมกรุบ ขนมแผ่นใหญ่คู่งานบุญและตลาดอีสาน
งานเทศกาลขนมของภาคอีสาน
เทศกาลและงานประจำถิ่น
ถึงก.พ. - มี.ค.ก.พ. - มี.ค.บุญข้าวจี่ (บุญเดือนสาม)ประเพณีบุญเดือนสามของชาวอีสาน หลังเก็บเกี่ยวข้าวเสร็จ ชาวบ้านนำข้าวเหนียวมาปั้นทาเกลือชุบไข่แล้วปิ้งไฟเป็นข้าวจี่ นำไปทำบุญถวายพระในตอนเช้า เป็นการนำผลผลิตข้าวใหม่มาทำทานเพื่อความเป็นสิริมงคลและความอบอุ่นในฤดูหนาวอีก 103 วันก.พ.เทศกาลตรุษจีนเทศกาลปีใหม่ของชาวไทยเชื้อสายจีนที่ฉลองกันทั่วประเทศ มีวันจ่าย วันไหว้ และวันเที่ยว ครอบครัวไหว้เจ้าที่ ไหว้บรรพบุรุษ และมอบอั่งเปาอวยพร นิยมจัดขนมและของหวานมงคลที่ชื่อเป็นสิริมงคลไว้บนโต๊ะไหว้เพื่อความมั่งคั่งและโชคดีตลอดปีมี.ค. - เม.ย.งานฉลองวันแห่งชัยชนะของท้าวสุรนารี (ย่าโม) นครราชสีมางานประจำปีของชาวนครราชสีมาเพื่อรำลึกวีรกรรมของท้าวสุรนารี (ย่าโม) ผู้กอบกู้เมืองโคราช มีการรำบวงสรวงย่าโม ออกร้านสินค้าพื้นเมืองอย่างหมี่โคราชและผ้าไหมปักธงชัย พร้อมมหรสพและงานกาชาด เป็นงานเฉลิมฉลองที่รวมความภูมิใจของคนโคราชมี.ค.บุญผะเหวด (บุญพระเวส) ร้อยเอ็ดบุญเดือนสี่ตามฮีตสิบสอง งานเทศน์มหาชาติเรื่องพระเวสสันดรชาดกทั้งสิบสามกัณฑ์ในวันเดียว จังหวัดร้อยเอ็ดจัดเป็นงานบุญผะเหวดประจำปีที่ยิ่งใหญ่ มีขบวนแห่ผะเหวดเข้าเมืองและการเลี้ยงข้าวปุ้นแก่ผู้มาร่วมงานเป็นทานพ.ค. - มิ.ย.บุญบั้งไฟ ยโสธรบุญเดือนหกตามฮีตสิบสอง ประเพณีจุดบั้งไฟขอฝนจากพญาแถนก่อนฤดูทำนา จังหวัดยโสธรจัดงานบุญบั้งไฟที่ยิ่งใหญ่ที่สุด มีขบวนแห่บั้งไฟสวยงาม การเซิ้ง และการแข่งจุดบั้งไฟขึ้นสูง เป็นงานรื่นเริงที่มีการเลี้ยงข้าวปุ้นและอาหารพื้นบ้านทั่วงานก.ค.ประเพณีแห่เทียนพรรษา อุบลราชธานีประเพณีแห่เทียนพรรษาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของประเทศ ชาวอุบลราชธานีแกะสลักและตกแต่งต้นเทียนขนาดใหญ่อย่างวิจิตรเพื่อถวายวัดในวันเข้าพรรษา มีขบวนแห่ต้นเทียนไปตามถนนกลางเมือง เป็นงานบุญและงานศิลป์ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวจากทั่วโลกส.ค. - ก.ย.บุญข้าวประดับดิน (บุญเดือนเก้า)ประเพณีทำบุญเดือนเก้าของชาวอีสานตามฮีตสิบสอง ชาวบ้านห่อข้าวปลาอาหารและขนมเป็นห่อเล็กนำไปวางตามพื้นดินและโคนต้นไม้ในวัดก่อนรุ่งสาง เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษและผู้ล่วงลับที่ไม่มีญาติ เป็นบุญแห่งความกตัญญูและการแบ่งปันส.ค.เทศกาลสารทจีน (จงหยวน)เทศกาลสารทจีนหรือจงหยวนของชาวไทยเชื้อสายจีน ตรงกลางเดือนเจ็ดจีนซึ่งเชื่อว่าประตูยมโลกเปิดให้ดวงวิญญาณขึ้นมารับส่วนบุญ ลูกหลานจัดโต๊ะไหว้เจ้าที่ ไหว้บรรพบุรุษ และไหว้วิญญาณไร้ญาติ ด้วยอาหารคาวหวานและขนมไหว้ เป็นเทศกาลแห่งความกตัญญูและการอุทิศส่วนกุศลกำลังจัดก.ย. - ต.ค.บุญข้าวสาก (บุญเดือนสิบ)บุญเดือนสิบของชาวอีสานที่ทำต่อจากบุญข้าวประดับดิน ชาวบ้านจัดสำรับและห่อข้าวสากพร้อมขนมอย่างข้าวต้มมัดและข้าวเม่าไปทำบุญที่วัด เขียนชื่อผู้ล่วงลับติดไว้แล้วถวายพระเพื่ออุทิศส่วนกุศล เป็นช่วงเวลาสำคัญของการรำลึกถึงบรรพบุรุษก่อนเข้าฤดูเก็บเกี่ยวกำลังจัดก.ย. - ต.ค.วันสารทไทย (สารทเดือนสิบ)วันสารทไทยหรือสารทเดือนสิบ เป็นวันทำบุญกลางฤดูฝนตามคติพุทธของไทย ตรงกับวันแรม 15 ค่ำ เดือน 10 ผู้คนทำบุญตักบาตรอุทิศส่วนกุศลแก่บรรพบุรุษและญาติผู้ล่วงลับ ขนมประจำเทศกาลคือกระยาสารทที่กวนจากข้าวตอก ข้าวเม่า ถั่ว งา และน้ำตาล กินคู่กล้วยไข่ ภาคอีสานเรียกบุญข้าวสาก ภาคใต้เรียกประเพณีสารทเดือนสิบหรือชิงเปรต ล้วนเป็นบุญเดือนสิบเดียวกันที่แสดงความกตัญญูต่อผู้ล่วงลับก.ย.เทศกาลไหว้พระจันทร์เทศกาลกลางฤดูใบไม้ร่วงของชาวไทยเชื้อสายจีนที่ฉลองกันทั่วประเทศ จัดในคืนพระจันทร์เต็มดวงกลางเดือนแปดจีน ครอบครัวมารวมตัวกันไหว้พระจันทร์ด้วยขนมไหว้พระจันทร์ ผลไม้ และของหวานทรงกลมที่สื่อถึงความกลมเกลียวและการอยู่พร้อมหน้า เป็นสัญลักษณ์ของการรวมญาติและความสมบูรณ์ต.ค.ประเพณีถือศีลกินเจ (เทศกาลกินเจ)ประเพณีถือศีลกินเจ 9 วัน 9 คืนของชาวไทยเชื้อสายจีน ฉลองทั่วประเทศโดยมีจังหวัดภูเก็ตเป็นศูนย์กลางที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ผู้ถือศีลจะงดเนื้อสัตว์ นุ่งขาวห่มขาว รักษาศีลและกินอาหารเจเพื่อชำระร่างกายและจิตใจให้บริสุทธิ์ ตามคติบูชาพระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์เก้าพระองค์ (กิ๋วอ๋องไต่เต่)กำลังจัดต.ค.ประเพณีแห่ปราสาทผึ้ง สกลนครประเพณีออกพรรษาของชาวสกลนคร ชาวบ้านสร้างปราสาทผึ้งตกแต่งด้วยขี้ผึ้งหลอมเป็นลวดลายวิจิตรบนโครงปราสาท แล้วแห่ไปถวายวัดเพื่ออุทิศส่วนกุศล เป็นงานบุญที่รวมศรัทธาและงานช่างฝีมือพื้นถิ่นเข้าไว้ด้วยกันกำลังจัดต.ค.ประเพณีไหลเรือไฟ นครพนมประเพณีออกพรรษาริมโขงของจังหวัดนครพนม ชาวบ้านประดิษฐ์เรือไฟประดับตะเกียงและดวงไฟเป็นรูปต่าง ๆ แล้วปล่อยล่องไปตามลำน้ำโขงยามค่ำคืนเพื่อบูชาพระพุทธเจ้าและขอขมาพระแม่คงคา เป็นภาพงดงามที่เป็นเอกลักษณ์ของลุ่มน้ำโขงถึงพ.ย. - ธ.ค.พ.ย. - ธ.ค.งานเทศกาลไหมและประเพณีผูกเสี่ยว ขอนแก่นงานประจำปีของจังหวัดขอนแก่นที่ส่งเสริมผ้าไหมมัดหมี่พื้นถิ่นและประเพณีผูกเสี่ยวซึ่งเป็นการผูกมิตรสหายให้เป็นเพื่อนตายของชาวอีสาน ภายในงานมีการออกร้านผ้าไหม อาหารพื้นเมือง และการแสดงศิลปวัฒนธรรมอีสานอีก 29 วันพ.ย.วันลอยกระทงประเพณีลอยกระทง เป็นเทศกาลของไทยที่ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 จันทรคติ ผู้คนลอยกระทงใส่ดอกไม้ ธูปเทียน และเครื่องสังเวยลงแหล่งน้ำ เพื่อสะเดาะเคราะห์และขอขมาต่อพระแม่คงคาตามคติฮินดูที่หลอมรวมกับวัฒนธรรมไทย จุดพลุไฟโชติช่วงและกระทงเผาริมน้ำเป็นภาพจำของงาน ตำนานเล่าถึงนางนพมาศแห่งสุโขทัยผู้ประดิษฐ์กระทงรูปดอกบัวกลาง งานประจำปีจัดริมแม่น้ำลำคลองทั่วประเทศ ริมงานเต็มไปด้วยของกินเล่นคู่งานวัด เช่น ข้าวโพดคั่วจากเตาคั่วมือหมุน และขนมโบราณตระกูลพิมพ์ไม้ ที่พบขายในงานเทศกาลรวมถึงช่วงลอยกระทง